پژوهش: دانلود پایان نامه ارشد ادبیات فارسی: آیا می توان رد عرفان هرمسی را در گلشن راز شیخ محمود شبستری یافت

عنوان : آیا می توان رد عرفان هرمسی را در گلشن راز شیخ محمود شبستری پیدا نمود

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

موضوع:

آیا می توان رد عرفان هرمسی را در گلشن راز شیخ محمود شبستری پیدا نمود

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده :

از نتایج مهمی که تلاقی تمدنهای یونانی و مصری در اسکندریه به بار آورد، ایجاد مکتب خاصی بود که به نام هرمس شهرت پیدا نمود و اثر عمیقی در علوم و فلسفه از خود به جای گذاشت. اما در آغاز بایستی به هویت هرمس که نزد پیروان این مشرب بانی و موسس این مکتب محسوب می شده می باشد نظری افکند.

شخصیت هرمس برای هر قومی در شخص معینی تجلی می یافته می باشد. طاط در نزد مصریان، اخنوخ پیش عبریان و در کتاب مقدس، هوشنگ در نزد پارسیان عصر باستان و ادریس نبی در متون اسلامی و در نزد مسلمانان، که این اسامی حکایت وجود از شخصی با هویت مشابه را دارد.

در فرهنگ اسلامی، حوزۀ عرفان و تصوف از ظرفیت های ویژه ای برخوردار بوده می باشد و پیشینۀ این قلمرو از فرهنگ دینی، همواره محل تلاقی سنت های گوناگون به ویژه سنت های تأویلی و باطنی مشرق زمین بوده می باشد و بیشترین انعکاس سنت هرمسی را بایستی در عرفان و تصوف اسلامی جستجو نمود. بی شک یکی از بزرگترین عرفا و متفکرین اسلامی شیخ محمود شبستری می باشد و کتاب معروف او به نام گلشن راز حاوی هزار اشعار عرفانی و حکیمانه می باشد که با وجود حجم کم، یکی از آثار با ارزش و معروف عرفانی می باشد.

نگارنده در این رساله به معرفی باورها، دیدگاها و باورداشتها و معتقدات هرمسی که در گلشن راز شیخ محمود شبستری نمود یافته پرداخته می باشد.

مقدمه :

در آینه گذشته می توان رخسار مردان خدایی را دید، که بر نفس خویش لگام زدند و به امید فرجام بودند و راستی را پیشه کردند، به خود سخت گرفتند تا دیگران راحت یابند و این را هنر زندگی نامیدند. اگر چه در عصر باستان می زیستند اما آوازۀ زندگی آنان به روزگار ما رسیده می باشد؛ شاید سّر این جاودانگی این می باشد که به نوعی، به حقیقت، آنان نیز ماندند. شاید ما نیز زیرا در آینۀ تاریخ به آنان نظر کنیم، سیمای خود را بیابیم زیرا حقیقت، سبب وحدتِ واصلان حقیقی می باشد.

هرمس یکی از آن نام هاست که سالکان و پویندگان طریقت در وادی حقیقت با آن روبرو        می شوند آیین هرمسی بسیار قدیمی می باشد . سنت ها و آثاری به وی نسبت می دهند که دست به دست گشته می باشد و به روزگار ما رسیده می باشد. چند و زیرا در حقیقت این ماجرا دلکش می باشد اما دلکش تر آن می باشد که سخنان او و طرز فکر و شیوۀ حقیقت جویی وی بر جای مانده می باشد گرد و غبار زمان ، بر حقیقت آن نشسته می باشد، اما خوشبختانه آن را از بین نبرده می باشد.

آن چیز که از او بر جای مانده می باشد، منسوب به سالهای بسیار دراز می باشد اما حقیقت حرفهای او هنوز باطراوت به نظر می آید. « ادیان روحانی تر و غنی تر از آئین هرمس، در روزگار ما بسیار می توان پیدا نمود اما جالب این می باشد که حرفهای جملگی نظیر و شبیه هم اند. یعنی اگر ادیان وحدت دارند، در این می باشد که به مقام و منزلت آدمی اعتنا کرده اند و آن را رفیع ساخته اند.» (فرک، گندی، 1384، 5)

اگر چه هرمس واژه ای یونانی می باشد، اما در فاصلۀ قرنهای اول تا چهارم میلادی، زمینۀ شکل گیری نوشته هایی در فرهنگ غربی فراهم گردید که از«سویی با تعالیم و آموزه های انبیای عهد عتیق و از سویی با تعالیم دانایان و اساطیر یونانی، مصری، ایرانی، و بابلی پیوندداشت.»(کلباسی اشتری، 1386 ،8)

این پایان نامه شامل پنج فصل می باشد، که فصل اول کلیات پژوهش و فصل دوم به گونه مفصل در مورد هرمس و سنت آن و چگونگی نفوذ آن در اسلام و بهره مندی ابن عربی و پیروان آن، که شیخ محمود شبستری خود یکی از پیروان و تابعان بنام ابن عربی از مکتب هرمسی می باشد و همچنین در مورد شیخ محمود و مبانی عرفان او و اوضاع عرفان تصوف در زمان حیات او. فصل سوم نیز در مورد عرفان و تصوف و خاستگاه آن و تأثیرعرفان بر شعر و ادب می باشد.

فصل چهارم استخراج نگره ها و عقاید و مبانی عرفانی مشترک که در متون هرمس و گلشن راز شیخ محمود شبستری نمود یافته می باشد.

فصل پنجم نتیجه گیری و پاسخ به سئوالات و فرضیه هایی که در کلیات به آنها تصریح شده می باشد.

اکنون که این رساله با اتکال بر خداوند متعال به پایان رسیده می باشد بر خود واجب می دانم که از زحمات بزرگان و سروران عرصه سخن و ادب خانم دکتر منصوری که با راهنمایی های گرانقدر خود، طی کردن راه سخت این پژوهش را بر اینجانب هموار نمودند کمال تشکر و قدردانی را به اقدام بیاورم و عمری دعاگوی زحمات بی شائبه ایشان باشم.

هم چنین از زحمات ارزنده مشاور آگاه و فرهیخته جناب دکتر مالملی که در این مدت یاریگر بوده اند سپاس گزاری کنم. در پایان امیدوارم کوشش هایی که در زمینۀ پژوهش حاضر انجام پذیرفته توانسته باشد به نتیجه و ثمره نهایی خود رسیده باشد و مورد نظر استادان بزرگوار عرصۀ علم و ادب قرار گیرد.

 1-1 اظهار مسأله

مساله اساسی، مطالعات مربوط به هرمس و مکتب هرمسی و کشف و بازشناسی و استخراج بن مایه های عرفانی مشترک  در دیدگاههای شیخ محمود شبستری و هرمس می باشد. اما آن چیز که به پایان نامه ی ما مربوط می گردد یافتن و باز کردن نگره های هرمسی در گلشن راز شیخ محمود شبستری می باشد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

نگارنده در این رساله قصد دارد که نگره های هرمسی را در گلشن راز شیخ محمود شبستری، که در بردارنده اندیشه های عرفانی کهن فارسی می باشد و در آن اظهار مفاهیم صوفیانه با شور و شوق و روانی ویژه ای هموار گردیده می باشد، استخراج کند.

نخستین پرسش در زمینۀ بحث حاضر می باشد که اساساً هرمس کیست و چرا و چگونه منشأ ظهور نوشته ها یا سنتی علمی- فلسفی و عرفانی به همین نام قرار گرفته می باشد. در پاسخی کوتاه      می توان گفت هرمس را معادل افراد گوناگونی در فرهنگ های مختلف دانسته اند و شاید آن چیز که باعث این تطابق شده می باشد به وجوه مشترک این شخصیت ها باز می گردد.

1- 2  اهداف پژوهش

1-اهداف کلی مورد نظر این رساله، چنان که از عنوانش برمی آید، معرفی دیدگاهها و عقاید و سلوک عملی و مبانی عرفانی هرمسی می باشد که در گلشن راز جلوه یافته می باشد.

رسالۀ حاضر ناظر بر مجموعه ای از اهداف کلی می باشد و انتظار می رود که این رساله بتواند    خواننده را پس از مطالعۀ کامل متن، به اهداف مورد نظر رهنمون گردد و بر یک یک آنها اشراف دهد.

1-3  اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

کشف و شناسایی عقاید و اندیشه های هرمس و آثار بزرگان ادب زیرا شیخ محمود شبستری که علاوه بر کمک به فهم و درک هر چه بیشتر آن چیز که مقصود نظر ایشان بود، باعث انس و الفت بیشتر دوستداران ادب فارسی و نیز سبب بیشتر لذت بردن از همنشینی و همراهی با کلام ایشان می باشد. پس شناسایی هر چه بیشتر آثار بزرگان و کشف و مقایسه اندیشه های آنان کاری در خور علاقه    و توجه می باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

1-4  سوالات و فرضیه های پژوهش

  • آیا می توان رد عرفان هرمسی را در گلشن راز شیخ محمود شبستری پیدا نمود؟
  • آیا شیخ محمود شبستری مستقیماً از اندیشه های هرمس برخورداری و اطلاع داشته می باشد؟
  • کدام حوزه از گسترۀ عرفان بیشتر در اندیشه های هرمس و آثار شبستری نمود یافته می باشد؟

فرضیه ها

  • فرض ما چنین می باشد که شیخ محمود شبستری از اندیشه های عرفانی هرمس بهره گرفته می باشد.
  • وحدت وجود، کشف و شهود و تکثر در آثار هر دو مشهود می باشد.
  • در عرفان نظری اندیشه های ابن عربی و هرمسی جلوۀ خاصی در اشعار عرفانی شبستری دارد

1-5  روش اجرای پژوهش

از میان روشهای گوناگون پژوهش و پژوهش، روش ویژۀ  علوم انسانی و آن شاخه از دانش های        نظری که به نظاره و مطالعه از نزدیک با سوژۀ مورد مطالعه راه نمی برد، دستور کار رسالۀ حاضر قرار گرفته می باشد.

پژوهش و مطالعه  نگره های هرمسی موجود در گلشن راز شیخ محمود شبستری تنها از طریق آثار پیشین پژوهندگان این رشته و در فضای کتابخانه ممکن می گردد. خوانش متون عرفانی و تصوف و توضیح های بسیاری که بر گلشن راز نوشته شده و هم چنین مطالعه اطلاعات دریافتی جهت دستیابی به نتیجه، در کتابخانه و اینترنت امکان دارد.

در نگارش مطالب کوشیده ایم تا از تکرار مکررات خودداری ورزیم و از ذکر یافته های پیشین پژوهندگان، که از بسیاری تکرار به حوزۀ بدیهیات راه یافته اند خودداری گردد و مجال پژوهش به ذکر نکات تازه تر اختصاص می یابد.

بدین ترتیب ابزار کار ما در پژوهش، منابع نام برده در پایان رساله می باشد.

1-6 پیشینه ی پژوهش

دربارۀ هرمس و شیخ محمود شبستری به گونه جداگانه آثار متعددی هست. در زمینۀ هرمس و سنت هرمسی و مکتبی که از آن اوست کتابها و مقالات اندکی هست، بعضی از این آثار که به این مطالعه مربوط اند عبارتند از :

1-هرمس و سنت هرمسی از دکتر حسین کلباسی اشتری که در مورد هرمس و مکتوبات آن و سنت هرمسی در عالم اسلام توضیح می دهد.

2-مقالاتی از دکتر سید حسین نصر و دکتر گوهری که در مورد مکتب هرمسی و نفوذ آن در اسلام توضیحاتی داده اند.

در مورد کتاب گلشن راز شبستری شروح فراوانی بر آن نوشته شده که مهمترین آنها توضیح محمد لاهیجی می باشد. که بر این شروح تعلیقات و حواشی زیادی نوشته شده مانند حواشی جواد نوربخش- حواشی خالقی و کرباسی- حواشی کیوان سمیعی

و همچنین کتاب فراسوی ایمان و کفر شبستری از لئونارد لویزن با ترجمه مجدالدین کیوانی

در هر حال در مورد هرمس و شیخ محمود شبستری به گونه جداگانه کار فراوان انجام شده و اندیشه های شبستری در حوزه های عرفانی به فراوانی مطالعه شده اما در مقایسه با هرمس به تحقیقاتی که این دو را با هم مقایسه کرده باشد برخورد نکردم و این کار از این جهت تازگی دارد.

تعداد صفحه : 155